Basilius de Grote
Afbeelding
The Met
Andere afbeeldingen
https://dams.antwerpen.be/asset/J4BBYUerHUYPeQUVtRlxlobc
HERRERA, Francisco de, the Elder
St Basil Dictating His Doctrine
c. 1639
Oil on canvas, 243 x 194 cm
Musée du Louvre, Paris
https://www.wga.hu / prent versie
Boechout KIK
Geen zekerheid dat dit Basilis is - bron
Geen toeschrijving - bron
Tekst
De H. Basilius werd omstreeks 330 geboren in Caesarea uit een rijke, christelijke familie. Hij schonk zijn vermogen weg en stichtte een mannenklooster waarvoor hij de regel schreef. Enkele jaren later werd hij door de bisschop van Caesarea tot priester gewijd. Vanaf dat ogenblijk verzette hij zich met geschriften en predikingen tegen de ketterse arianen. Keizer Valens, zelf een aanhanger van het arianisme, was van plan om Basilius voor het gerecht te dagen, maar net toen werd zijn doodziek zoontje door Basilius genezen. Als bisschop van Caesarea bekommerde hij zich de rest van zijn leven om de armen van de stad. Hij overleed in 379.
De H. Basilius is een van de vier oosterse kerkvaders. Hij wordt afgebeeld als bisschop met een mijter op het hoofd of als monnik in zwart habijt. In de hand houdt hij meestal een ganzenveer, boek of schriftrol als verwijzing naar zijn religieuze geschriften en vaak ook een kerkmodel als kloosterstichter.
Sommige afbeeldingen tonen hem terwijl hij brood geeft aan de armen en – eerder uitzonderlijk – is hij vergezeld van een kind: het zoontje van keizer Valens dat hij van de dood redde. Andere attributen zijn een duif (de H. Geest) op zijn schouder of boven zijn hoofd, een dolfijn (symbool voor christelijke ijver) of een schedel aan zijn voeten.
De H. Basilius is de patroon van het monnikendom in de oosterse kerk. Zijn voorspraak werd ingeroepen bij rechtszaken en tegen valse beschuldigingen waarvan hij zelf het slachtoffer dreigde te worden. Daarom ook was hij onder meer in het middeleeuwse Brugge de patroonheilige van de klerken van de vierschaar.