Gerlachus van Houtem
Afbeelding
Collectie Stad Antwerpen, MAS
Andere afbeeldingen
https://adlib.catharijneconvent.nl/Details/collect/69012
Tekst
De H. Gerlachus werd geboren aan het begin van de 12de eeuw uit een adellijk geslacht van Valkenburg aan de Geul. Hij was een ridder en maakte van het krijgsbedrijf zijn beroep, tot hij op een toernooi vernam dat zijn vrouw was gestorven. Terstond zei hij zijn militaire loopbaan vaarwel, reed op een ezel naar huis en trok vandaar naar Jeruzalem waar hij zeven jaar lang in een hospitaal van de johannieters als veehoeder werkte. Nadien vestigde hij zich in Houthem waar hij in een uitgeholde boomstam woonde. Daar zette hij zijn sober leven verder, tevreden met het met as vermengde brood dat hij in de buurt liet bakken. Hij overleed in 1165/6. Zijn relieken bevinden zich in de kerk van Houthem.
De heilige draagt boven zijn boetekleed het witte habijt van de norbertijnen (die zijn verering verspreidden) of anders pelgrimskledij. Aan zijn blote voeten bevindt zich vaak een schaap, varken of paard (soms alle drie). Ook de holle boom waarin hij woonde, wordt soms afgebeeld. Op andere voorstellingen houdt hij een staf in de hand met daaraan een kalebas en heeft hij een doorn in de voet naar de legende dat hij in Jeruzalem met zijn blote voet in een doorn trapte die hij uit boetedoening zijn hele leven liet zitten.
Vandaar dat zijn voorspraak werd afgesmeekt bij voetpijn, wondontstekingen, kinderziekten, breuken en besmettelijke ziekten van mens en dier, waarvoor jaarlijks rond zijn feestdag nog op verschillende plaatsen Sint-Gerlachusbroodjes worden gebakken die als geneeskrachtig gelden.
Vanwege zijn zevenjarig werk in Jeruzalem was hij een belangrijke schutspatroon van het vee en werd zijn bescherming vooral ingeroepen voor hoornvee en paarden.