Valentijn
Afbeelding
Catherijnenconvent
Andere afbeeldingen
https://adlib.catharijneconvent.nl/Details/collect/42865
https://www.rawpixel.com/image/13951960/saint-valentine-colour-lithograph-1906
Tekst
Over de H. Valentijn (Valentinus van Terni of van Rome – beiden zijn vermoedelijk dezelfde) is weinig geweten. De overlevering plaatst hem in het 3de-eeuwse Rome en later in Umbrië waar hij bisschop was van Terni. Een legende vertelt hoe hij in de winter een arme zijn opperkleed gaf. ’s Avonds bracht een mooie jongeman het kledingstuk terug en zei dat hij in ruil voor zijn goedheid van God de gave kreeg om epilepsie en jicht te genezen. Volgens een ander verhaal was het door hem ingezegende huwelijk van een christin en een heiden, Serapia en Sabinus, zo voorspoedig dat vele heidenen Valentinus’ zegen over hun huwelijk wensten. Dat verhaal heeft bijgedragen tot zijn patronaatschap van verliefden.
De heilige wordt voorgesteld als bisschop met staf. Aan zijn voeten ligt een zieke (een epilepticus). Attributen kunnen zijn: een martelaarspalm, een zwaard, een haan (symbool van waakzaamheid) of een koe (als beschermheilige van het vee).
Dat de H. Valentijn de patroon is van de verliefden en verloofden dateert als van de 15de eeuw. Nog ouder is zijn rol als geneesheilige tegen epilepsie of vallende ziekte (op basis van de legende en wegens de eerste lettergreep van zijn naam). In de volksmond noemde met de ziekte naar hem: sint-veltensziekte. Daarnaast werd hij vereerd tegen jicht, flauwvallen (zijn naam), koorts, pest en stuipen. In Westerhoven gebruikte men water uit de Sint-Valeninusput tegen wratten.
De H. Valentijn beschermt ook tegen machteloosheid en tegen de aantasting van het zaad door mollen. Hij is de patroon van imkers wegens de associatie met de eerste honingzoete huwelijksmaand (vandaar in het Engels honeymoon), van molenaars en schippers (in Den Haag bijvoorbeeld), van reizigers (de vier eerste letters van zijn naam vormen de Latijnse afscheidsgroet vale – vaarwel) en van het vee.